عادیلە خانمەكانی سەدەی بیست و یەك

269 جار خوێندراوەتەوە کات01:25 بەروار24-11-2019
عادیلە خانمەكانی سەدەی بیست و یەك

راچڵەكین ـ

زانكۆ لە هەموو وڵاتێكدا ناوەندێكە بۆ پێگەیاندن و بەرەوپێشبردنی رۆڵەكانی، كە دواجار تەنیا لەو رێگەیەوە دەتوانرێت كۆمەڵگە بەرەوپێش بچێت. بەڵام كاتێك لەنێو جیهانی سێیەم و رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كە ژن كەمترین رۆڵی پێ دەدرێت، رێگری كۆمەڵایەتی لە تێكەڵ بوونی بە ژیانی پەروەردەیی و سیاسی و ئەكادیمی دەكرێت، بەهۆكارێكی تریش بەهۆی ئەو بۆچوونەی كە پێی وایە كاری ژن تەنیا لەماڵەوەیە، هەموو ئەمانە وا دەكەن ژن لە كۆمەڵگەی كوردیدا قۆناغێك لەدوای پیاوانەوە بێت لە هەنگاونان بەرەو بەرپرسیارێتی كۆمەڵایەتی، ئیداری و ئەكادیمی.



ئێمە وەك تیمی ئاژانسی ئانادۆڵو سەردانی یەكێكی تر لەو ناوەندانەمان كرد كە لە هەڵەبجە، لەرێگەی ژنێكەوە بەڕێوەدەبرێت، چووین تاكو قسە لەسەر رۆڵی ئافرەت بكەین لەپێگەی ئیداری و ئەكادیمی شارەكەدا، بەڵام كاتێك پێدەخەیتە نێو زانكۆی هەڵەبجەوە ئەو راستییەت بۆ دەردەكەوێت، كە ئافرەت لەنێو سنووری پارێزگای هەڵەبجەدا خولیای خوێندن و بەرزكردنەوەی پلەی ئەكادیمین، لێرەوە وەڵامی ئەو پرسیارەمان بۆ دەردەكەوێت، كە بۆچی هەر لەمێژەوە ئافرەت لەنێو هەڵەبجە خاوەن پێگەی خۆیانن. ئەوەی ئێمە سەرنجمان داو دواتر ئەم زانیارییە پشتراست كرایەوە لەلایەن سەرۆكی زانكۆكەوە، نزیكەی دوولەسەر سێی خوێندكارانی زانكۆی هەڵەبجە لە رەگەزی ئافرەتن. بۆیە دەردەكەوێت كە هەرتاكێكی هەڵەبجە دەكرێت بۆخۆی عادیلە خانمێكی تێدا هەڵكەوێت.



لەگەڵ نزیك بوونەوە لە ژووری سەرۆكی زانكۆ ئافرەتێك كە بەرپرسی ئۆفیسی سەرۆكی زانكۆیە بەڕوویەكی خۆشەوە بەناوی شۆخان محەمەد ساڵح پێشوازیت لێ دەكات و گفتوگۆكان و ریزبەندی هەڤپەیڤینەكانی سەرۆكی زانكۆ رێكدەخەن، لێرەشدا رۆڵی ئافرەت خۆی بەدەر دەخات.

ئێمە بۆ ئەنجامدانی هەڤپەیڤینێك لەگەڵ سەرۆكی زانكۆی هەڵەبجە كە یەكەم سەرۆكی زانكۆیەكە لە عێراق ئافرەت بێت، چووینە ژوورەكەی دكتۆر مهاباد كامل عەبدوڵا، ئەو ماوەیەكی نزیكە دەستبەكاربووە لە پۆستەكەی، دوو جار و لە دوو كاتی جیاوازدا ناچار بووین لەبەر كەمی كات سەردانی بكەین، ئەوەی بەدیمان كرد، لە كاتی سەردانی یەكەمدا دیزاینی ژوورەكەی كە جێماوی سەرۆكی پێشووی زانكۆكەبوو بەجۆرێك بوو، لە كاتی دووهەمی سەردانەكەماندا لەرۆژێكی تردا، دیزاینی ژوورەكە تەواو گۆڕابوو، وێنەو تابلۆی تایبەت بە ئافرەتان، رۆڵی ژنان، خواستی ژنان بۆ ئازادی لەنێو تاكەكانی كۆمەڵگەدا، رەنگیان دابوویەوە لە تابلۆو دروشمەكانی كە هەڵواسرابوون لە ژوورەكەدا. هەروەك خۆی پێی گووتین، ئەم دیزاینە نوێیە خواستی خۆیەتی، تاكو رۆڵی ژن رەنگدانەوەی هەبێت تەنانەت بەسەر ئەدای كارمەند و كەلوپەلەكاندا.




- دكتۆرە مهاباد كێیە؟

مهاباد كامیل عەبدوڵا لەدایك بووی شاری هەڵەبجەیە و نزیكەی ٢٣ ساڵە لە بواری زانكۆدا كار دەكات، لە ١٩٩٦ بڕوانامەی ماستەری بەدەستهێناوە، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ دا لەگەڵ هاوسەرەكەی دەچنە فەڕەنسا، لەوێ دبلۆم بەدەست دەهێنێت و لە ٢٠٠٦ دا دەگەڕێتەوە هەرێمی كوردستان و دەبێتە مامۆستای زانكۆ لە زانكۆی سلێمانی، دواتر لە ٢٠٠٧ دا لەخوێندنی دكتۆرا لەهەمان زانكۆ وەردەگیرێت و لێرەوە كاروانێكی تری قورس بۆ مهاباد كامیل دێتە پێش. لەماوەی ٣ ساڵدا و بەسەركەوتوانە دەتوانێت ئەو قۆناغە ئەكادیمیە ببڕێت.

لەدوای بەدەستهێنانی دكتۆرا، ئەمجارە مهاباد كامیل كۆڵ نادات تاكو لە ٢٠١٥ دا ناونیشانی یاریدەدەری پرۆفیسۆری پێ دەدرێت.


دكتۆر مهاباد چەندین پۆست وەردەگرێت لە زانكۆ لەوانە بەڕێوەبەری تۆمارگەی گشتی زانكۆ، نوینەری مامۆستایان، دوایین جار بەرێوەبەری كتێبخانەو ناوەندی چاپخانەی زانكۆ دەبێت.

مهاباد ئاماژە بەوە دەكات كە ئەو هەموو كات لەماڵەوە رۆڵێكی سەركردانەی گێڕاوە و هەرئەمەش وای كردووە كە هەمیشە بەرپرسیارێتی كۆمەڵایەتی و ئیداری پێ بسپێردرێت و لەوبارەیەوە دەڵێت: ''من هەمیشە هەستم كردووە پۆستێك پێویستی بەمنە، ئەوە منم دەبێت هەڵسم بە راپەڕاندنی ئەو ئەركە بۆیە زۆر جار پۆستەكان خۆی هاتوون بەرەوپیرم''. دكتۆرە مهاباد نایشارێتەوە كە هەندیك جار ئەندامی لیژنە بووە بەڵام بەهۆی هەستكردن بە بەرپرسیارێتییەوە وەك سەرۆكی لیژنە مامەڵەی كردووە.

لەبارەی ئەو كاتەی پۆستی سەرۆكی زانكۆیەكی پێدەسپێردرێت بەتایبەت كە لەعێراقدا ئەمە یەكەمین جارە پۆستێكی لەو چەشنە دەدرێت بە ئافرەتێك، سەرۆكی زانكۆی هەڵەبجە دكتۆر مهاباد كامیل دەڵێت، ''لەراستیدا كە ئەم پۆستەم وەرگرت دوو جۆر هەستم لادروست بوو، هەستێكی خۆشی چونكە ئەمە مێژووییەكە، بۆ خۆم و كەسوكار و خانەوادەكەم، بەڵام بەدیوی دووهەمدا ئەم پۆستە بۆ من بەرپرسیارێتیەكی گەورەیە، چونكە دەخوازم سەركەوتوو بم تێیدا، وەك ژنێك و وەك بەرپرسیارێتیەكیش كە پۆستەكەمە''.

دكتۆر مهاباد ئاماژە بەوە دەكات زۆر قورسە بۆ ژنێك كاتێك پۆستێك وەردەگرێت، چونكە دوو جار بیر دەكاتەوە، لەیەكەمیاندا وەك ژن بیر دەكاتەوە لەوەی تردا وەك بەرپرسێك و دەڵێت: ''هەربۆیەشە هەمیشە هەوڵدەدات كە خۆی بسەلمێنێت. كاتێك ژن پۆستێك وەردەگرێت دوو جار دەخوازێت سەركەوتووبێت، جارێك وەك ئافرەت، جارێكیش وەك بەرپرسیارتێیەك كەكەوتۆتە سەرشانی. چونكە چاومان لەسەرە لەكۆمەڵگە''.




- ژیانی تایبەتی دكتۆر مهاباد

دكتۆر مهاباد كە دێیتە سەرباسی ژیانی تایبەتی و خێزانی باس لەوە دەكات كە لەماڵیشەوە كەشوهەوایەكی سەركردانەی هەیە، دوایین بریار بۆ ئەم دەگەڕێتەوە، هەڵبەت دوای راوێژ كردن بە هەموو تاكەكانی خێزانەكەی.

لەبارەی تێپەڕینی رۆژێك لە ژیانی دكتۆر مهاباد، ئەو گوتی: ''بەیانیان لەخەو هەڵدەستم، یەكسەر منداڵەكان بەخەبەردەهێنم. نان و چایان بۆ ئامادە دەكەم و پاشان دێمە سەر كارەكەم و ئەوانیش دەچن بەلای كاری خۆیانەوە. منداڵەكان دەچنە خوێندنگەو باوكیان دەچێتە زانكۆ''.

ئەو باس لەوە دەكات كە لەنێوان ژیانی تایبەت و ژیانی سەركارییدا هاوسەنگییەكی راگرتووە و كات بۆ هەردووكیان تەرخان دەكات وەك پێویست.هەروەك بەزەردەخەنەیەكەوە دكتۆر مهاباد باسی ئەوەشی كرد كە منداڵەكانم ئەوەندەی پەیوەندی بەمنەوە دەكەن پەیوەندی بەباوكیانەوە ناكەن، واتە هاوسەنگیم راگرتووە لەنێو كارەكەم و ماڵەوەدا.



دكتۆر مهاباد نایشارێتەوە كە زۆربەی سەركەوتنەكان بەهاوكاری هاوسەرەكەی ئەنجام داوە و لە زۆر بواردا یارمەتی وەردەگرێت و بەهۆی هاوكارییەكانی هاوسەر و خێزانەكەیەوە توانیوێتی لە زۆرێك لە بەرپرسیارێتیەكانیدا سەركەوتوو بێت.

لەوەڵامی پرسیارێكدا كە ئایا هۆكار چیە لەناو هەڵەبجەدا ئافرەتان رۆڵێكی بەرچاویان هەیە لە پۆستە باڵاكاندا، ناوبراو بۆ ئەوەی گەڕاندەوە كە راستە ئافرەتان خۆیان لە ناوچەكەدا لێهاتوون، بەڵام هاوكات پیاوەكانیش باشن لە رۆڵ دان بە ئافرەت و دەڵێت: ''ئیمە لەم ناوچەیەدا پیاوەكانیش باشن، رەنگە لەهەندێك ناوچەدا رێگە نەدەن بەوەی تەنانەت ئافرەت بشخوێنێت. بەڵام لەم ناوچەیە پیاوانیش حەز دەكەن وەك ئەوان شان بەشانیان كار بكەن و بخوێنن و پێگەو رۆڵی تایبەتیی بدرێت بە ئافرەتان.

دكتۆر مەهاباد ئامۆژگاری ئافرەتان دەكات كە با خەون و خەیاڵیان هەبێت تەنانەت گەورەش بێت و هەوڵیشی بۆ بدەن و هەرگیز دەستەواژەی 'ناتوانم' بەكارنەهینن لە بەرامبەر هیچ ئەركێكدا كە پێیان دەسپێردرێت.

- پارێزگاری هەڵەبجە ئازاد تۆفیق و سەرنجێك لەسەر رۆڵی ژن لە هەڵەبجە:

لەدوای تەواو كردنی ھەڤپەیڤینەكانمان لەگەڵ سێ خانمە دەسەڵاتدارەكەی هەڵەبجە، پەیامنێری ئاژانسی ئانادۆڵو سەردانی پارێزگاری هەڵەبجە ئازاد تۆفیق كرد.

پارێزگاری هەڵەبجە ئازاد تۆفیق پێی وابوو كە هەر لە كۆنەوە ژن و پیاو رۆڵێكی یەكسانیان بینیوە لە نێو هەڵەبجەداو گوتی: '' ئەم كولتوورە كە لێرە وەردەگیرێت، مێژووییەكی هەیە ئەوەیە كە ژنان و پیاوان بەیەكسانی مامەڵەیان لەگەڵ یەكتردا كردووە. ئێمە تێڕوانینەكەمان بۆ ئەوە نییە كە پێمان وابێت ژن بەتواناترە لە پیاو یان بەپێچەوانەوە، بەڵكو ئەمە پەیوەندی بە ئەزموونەوە هەیە، بەبڕوانامەوە هەیە،بە تواناو سەلیقەی كەسەكانەوە هەیە. دەشێت تاكێك هەبێت بەناوی ژیان، تواناو لێوەشاوەیی هەبێت، لەلای كەسێك نەبێت بەناوی ئازاد، كە ژیان-ەكە ژن و ئازادەكە پیاوە و بەپێچەوانەشەوە.بەڵام هەردووكیان بەیەكەوە لەنێو هەڵەبجەدا رۆڵیان بەپێی توانای خۆیان پێ دەدرێت''.

ئازاد تۆفیق گوتیشی: "ئێمە كە دوای ئەوەی بەغداد بریاری دا هەڵەبجە بكرێتە پارێزگا چوار پۆستمان هەیە لە شارەكە ژنان بەرێوەی دەبەن. سەرۆكی زانكۆی هەڵەبجە، سەرۆكی شارەوانی، قائیمقام و بەڕێوەبەرێی مافی مرۆڤیش كە هەرچواریان بە سەركەوتوانە پۆستەكانی ئەم شارە بەڕێوەدەبەن".