ئەبوبەكر كاروانی
4 کاتژمێر پێش ئێستا
رەنگە بۆ هەندێك كەس وناوەند، ڕووداوەكانی ئەم یەك دوو هەفتەو بەتایبەتیش ئەم دوو رۆژەی دوایی شۆك هێنەرو نائومێدكەر بن، بەڵام بۆ چاودێرانی بەسەلیقەو ئەوانەی زانیاریان دەربارەی پشتی رووداوەكان هەیە بەو جۆرە نییە.
بەش بەحاڵی خۆمان پێشتر باسی ئەم جەنگەولێكەوتەكانمان كردبوو، ئاماژەشمان بەوە كردبوو كەچۆن توركیا هەوڵ دەدات دۆخی ئێستا بۆ كۆتایهێنان بەئیدارەی خۆسەر بقۆزێتەوە.
عەقڵی گەورەشی ناوێت بۆ ئەوەی بزانین چی روویداوە.
رێكەوتن لە نێوان ئەمریكاو خۆرئاواو توركیاو ئیسرائیل و دیمەشق لەسەر دووبارە داڕشتنەوەی پەیوەندی وپێگەو رۆڵ وبەش وكارتەكان كرا. هەموو شتێك لەم قۆناغەدا پێشكەش بەئیسرائیل كرا، توركیاو دیمەشق بە پێدانی هەموو ئەوەی داوای كردبوو بەكاتیش بێت رازیان كرد. لە بەرامبەرەوە تێگەیشتن نیشاندرا بۆ ئەوداخوازیانەی توركیاو دیمەشق لە باكور و رۆژهەڵاتی سووریا چاویان تێ بڕیبوو.
ئەوەی روویدا لە هەندێ روەوە دووبارە بوونەوەی سیناریۆی ١٦/ ئۆكتۆبەر بوو. بە واتای باجدان بەرامبەر گوێنەدان بە هووشیاری پێدانەكانی ئەمریكا كەلەهەندێ كات وشوێندا،لەگەڵ سەقفی داخوازییەكانی كوردا یەكناگرێتەوە.
ئەمریكا دەمێكە، بۆ ەازیكردنی توركیاو كەوتنەسەرپێی دەسەڵاتی نوێ، داوای لە هەسەدە كردبوو، دووگەڕەكەكەی حەڵەب، ئەو شوێنانەی دوای رووخانی رژێم هەسەدە كۆنتڕۆڵی كردبوون، لەگەڵ ئەو شوێنانەی زۆرینەی رەهایان عەرەبن، هاوشێوەی رەققەو دێرەزور، چۆڵ بكەن.
هەسەدە ویستیان سوود لە كات وەربگرن وبەگوێرەی پێویست گوێیان بەم هووشیارییە نەدا، لەكاتێكدا واقیعی ئیدارەی خۆسەر لە باكورو رۆژهەڵاتی سووریا زادەی شەری ناوخۆی سوریاو بوونی رژێمی ئەسەدو دابەشكردنی ناوچەی نفوز لە نێوان هێزە نێودەوڵەتی و هەرێمایەتیەكاندا بوو.
لێرەشەوە، ئەمریكا بەواتا باوەكەی خیانەتی نەكردووە، چونكە لە چوارچێوەی هاوپەیمانی دژ بەداعش و دابەشكردنی ناوچە جێنفوزەكان هاوپەیمانی هەسەدە بوو، مەسەلەی هەسەدەو ئیدارەی خۆسەریش، لە رووی جوگرافیاو پێكهاتەی هێزی سەربازیشەوە گەورەتر بوو لە رۆژئاواو كوردو دۆزەكەی لەو پارچەدا.
هەربۆیە كاتێك كۆی سووریا دەبێتە ناوچەی نفوزی ئەمریكا بەراستەوخۆو ناراستەوخۆ، وەدەسەڵاتێكی نوێ لە دیمەشق لە چوارچێوەی گەمەیەكی موخابەراتی دێتە سەرحوكم و دەبێتە ئەندامی هاوپەیمانێتی نێو دەوڵەتی دژ بە داعش، چاوەروانكراوە جوگرافیای ئیدارەی خۆسەرو هەسەدە ملكەچی دووبارە پێناسەكردنەوەی رۆڵ وئەركی خۆیان بكرێن، ئێستاش بەشێ لەوەی روویداوە جاردانی كۆتاییهاتنی ئیدارەی خۆسەرو زیاتر زەقبوونەوەی رۆژئاوای كوردستانە، ئەمریكییەكان لەم چوارچێوەدا لەئاستێكیشدا بێت، ئامادەن یارمەتی كورد بدەن، هەر بۆیە كە هێزەكانی شەرع و هاوپەیمانەكانی گەیشتنە بازگەی شێراواو پردێ و كورد هەندێ بەرگری كرد ئاگربەست سەپێنرا ورێكەوتنێكی نوێ وروژێنرا ( هەڵبەت بەسەرنجدان لە جیاوازی ناسنامەی كوردستانی كەركوك و ناوچەی كێشە لەسەر لە رووی دەستووریەوە لە گەڵ دیرەزوورو رەققە)، ئەگەر دووای بوونی واقیعی پێشوو رۆژئاوا و ئامادەبوونی چەكداری و سیاسی خۆشی، ئەمریكاو رەنگە فەرەنسیەكانیش نەبوونایە،( هەڵبەت نابێت رۆڵی هەرێمی كوردستانیش لەم نێوەندەدا نادیدە بگرین كەگرنگ بوو) شتێ بەناوی مەرسوومە كۆمارییەكەو پرۆژە نوێكەی رێكەوتن، كە هەندێ دەستكەوتیان بۆ كورد تێدایە لەئارادا نەدەبوون،
ئەگەر ئەوانیش ئامادە نەبن گرەنتی بەدەستووری كردن و پیادەكردنی بكەن، دیسانەوە ئەگەری پاشگەزبوونەوە لە كۆمەڵێ شت هەر لە ئارادا دەبێت.
بەكورتی/
گۆڕانكارییەكان تا ئێستا پێمان دەڵێن قۆناغی پێشوو سەبارەت بە هەسەدەو ناوچەی خۆسەر كۆتاییپیهات:
* ناوچەكانی ئیدارەی خۆسەر لە رووی ئیدارییەوە بەشێوازی جیاواز دەچنەوە سەر دیمەشەق.
• نەوت و سەرچاوەی وزەو بەنداوەكان و دەروازە سنوورییەكان، وەك سەرچاوەی هێزو كارتی سیاسی بەرەو كۆتاییبوون دەچن.
• هەسەدە وەك هێزی چەكدار لانی كەم بەم شێوەی ئێستا نامێنێت.
• گفتوگۆو رێكەوتنەكان بەشێوەیەكی گشتی لەسەر پێگەی سیاسی و یاسایی و بەشداری و مافی كوردو رۆژئاوادەبن كەیەكسانە بە بەكوردیكردنەوەیەكی زۆرتری ئەوەی لەرابردوودا هەبووە.
• بوونی فۆرمێ لە چارەسەری( كەوشەی چارەسەری زۆر ورد نیە) بۆ بۆ پرسی كورد لەوپارچەدا كە ناگاتە فیدراڵی وهەرێمی تایبەت، رەنگە لە لامەركەزییەكی ئیداری كەلتوورییدا خۆی ببینێتەوە،لەگەڵ گەرانەوەی مافی هاولاتێتی یەكسان و بەشداریكردن لە دام ودەزگا فەرمییەكانی ناوەندا.
• سەرنەكەوتنی تێزی كۆمەڵگەو نەتەوەی دیموكرات لەو ناوچە عەرەبیانەی هەسەدە كۆنترۆڵی كردبوون. دەركەوتنی ئەوەی كورد دەبێت لە وەهمدا نەژیەت، ئەوەی لەم ناوچەدا بنەرەتەو جووڵێنەرە، ئینتیماو هەستی نەتەوەیی، دینی و تایەفییە. ئەمەشم پێشتر لە وتاری ( پەكەكە لەبەردەم ژانی لە داكبوونێكی نوێدا) باسكردووە، ئاماژەم بەوە دابوو كاتێ رۆحمان بەناوكی رەقی دەوڵەت نەتەوەو هەستی نەتەوەیی بەرامبەر دەكەوێت ئەوسا لەراستی واقیعەكە تێدەگەین هەڵبەت دەتوانرێت لەبەرگی كوردستانیبووندا سوود لەبەشێ لەناوەرۆكەكەی وەربگیرێت .
بۆیە یەپەگە دەبێت بەگیانێكی نەتەوەییتر،هاو چارەنووستر لەگەڵ هێزەكانیتر، هەماهەنگتر لەگەڵ هەرێم، كەم ئایدۆلۆژیتر و واقیعیتر، بەرەو رووی ئایندە ببێتەوە و بینای ئایدۆلۆژیاو ناسنامەو بەرنامەی سیاسیی خۆی بكاتەوە. ئەوقوربانییەی داویشیانە، ئەگەر نەشیتوانیبێت هەموو ئەو ئامانجانە بەدیبهێنێت كە هەموومان ئاواتی پێدەخوازین ودەشتوانرێت ناوی چارەسەری دۆزی كوردی لێبنرێت، لانی كەم كوردی رۆژئاوای خستۆتە نێو دۆخێكی نوێ و مێژوەوە، كەلە هەندێ ڕوەوە نزیكە لە دۆخی كوردی باشوور لە سەرەتای هەفتاكانی سەدەی رابردوودا.
كورد لە ئاستێكیشدا بێت، لە گەلێكی دانپیانەنراوی پەراوێزخراوی سەركوتكراوو تەعریب كراوەوە، دەگۆرێت بە پێكهاتەیەكی واقیعی نوێی سووریا، كە دەكرێت لەگەڵ سەركەوتنی ئەم هەنگاوەدا لەئایندەدا دەرگای بەرووی شتی تریشدا لێبكرێتەوە، ئەمە جگە لەوەی هێشتا سووریا بەدەست كێشەی تایەفەگەری و داروخانی ئابووری و كاڵی چەمكی دەوڵەت و لاوازی بروا بە دیموكراسی و زۆر شتی ترەوە دەناڵێنێت .
گۆڕانكارییەكانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستیش هێشتا تەواو نەبوون و لەنیوەی رێگەدان. نازانرێت كوت و مت ناوچەكە بەرەو كوێ دەچێت و چۆنا ستار دەگرێت كە هەموو ئەوانە تەحەداو دەرفەتیتر لەگەڵ خۆیاندا هەڵدەگرن.